Wie herinnert zich nog de beelden van CNN, toen dat grote standbeeld van Saddam Hoessein omver werd gegooid, op dat plein in Bagdad? Wie herinnert zich nog hoe machtig symbolisch dit had moeten zijn, het einde van een tijdperk tekenend en een nieuw tijdperk symboliserend?

Wie herinnert zich nog, hoe later bleek dat dit allemaal in scene was gezet, met een stel tanks en een hijskraan om het standbeeld te plaatsen, wat sterke kabels van die hijskraan om het standbeeld heen, en een stel in de buurt staande Irakese verveelde hangjongeren die geronseld waren om een zwak stukje touw, dat voor de gelegenheid om de nek van het standbeeld was geplaatst, aan te trekken, en het te doen lijken alsof zij, die Irakese hangjongeren, dat standbeeld eigenhandig omver hebben geworpen? De hele gebeurtenis werd gefilmd door CNN, maar de waarheid die er letterlijk omheen stond bleek pas later uit beelden van een andere camera, van een freelancer, die er ‘toevallig’ ook was.

Wie herinnert zich dit, en ook hoe die zich voelde na het zien van deze beelden? Wie geloofde daarna nog in de intenties van deze inval? Ik had al heel snel mijn twijfels en heb er talloze publicaties aan gewijd. Echter, het verhaal van ene Jessica Lynch is vele, vele malen erger. En ik vind het jammer dat ik er na 8 jaar Bush in Irak zo makkelijk overheen heb gekeken.

Het zijn namelijk nog niet eens het in scene zetten van zulke acties zoals met het standbeeld van Saddam, maar de verhalen van sinistere persoonlijkheden die in de slipstream van zo’n oorlog juist hun persoonlijke oorlogsbuit binnenhalen en daarbij steun krijgen van de oorlogszuchtige leidinggevende conservatieven in het Pentagon. Het zijn deze dingen die je pas echt goed doen zuchten.

Het zijn dit soort zaken die, als je Amerikaan zou zijn, doen denken: ‘ik zit hier verdomme iedere dag mezelf uit de naad te werken om iedere maand de eindjes aan elkaar te knopen, terwijl ik gewoon het leger in had moeten gaan en daar met wat bij elkaar gelogen heroïsche verhalen zo een miljoen dollar had kunnen verdienen door mijn onzin te verkopen aan een op militaire verhalen gerichte uitgever’.

Jessica Lynch. Je kent haar wel. De lieve, 19-jarige American-pie soldate en kleuterleidster-wannabe, die met haar legereenheid ergens in Irak schijnbaar ergens een verkeerde afslag nam en zo in een hinderlaag liep.

En sommige van haar eenheidsmaatjes werden toen vermoord en zij werd gevangen genomen, met allerlei steek- en schotwonden. Ze scheen weggebracht te zijn naar een Irakees ziekenhuis, waar ze vastgehouden werd maar tegelijkertijd ook verzorgd werd door wat vage Irakese militanten, waarna ze in een spectaculair nagespeelde scene uit de film ‘Navy Seals’ uit de handen van bloeddorstige Irakezen is gered door breedgebouwde en door de Irakese zon bruingetinte sexy eenheden van niets minder dan de U.S. Army Rangers. Echt, wat een drama met een spektakel als sluitstuk. Een soortgelijke film zou normaal gesproken niet voorbij het script komen.

Het probleem is alleen, dat het nooit is gebeurd zoals Lynch vertelt. In het betreffende ziekenhuis werkende zusters en artsen vertellen hoe zij zelf een dag voor de ‘inval’ door de Rangers uit het ziekenhuis is weggevlucht zonder dat er wat voor soort tegenstand ook in haar weg werd gelegd. De deuren stonden wagenwijd open, Lynch kon zo naar buiten lopen zonder dat iemand haar tegenhield en de Rangers die er de volgende dag op de koffie kwamen, hebben ook geen inval gepleegd. Ze belden aan, en werden door de artsen door het ziekenhuis rondgeleid.

De artsen en zusters hebben daarvoor nog hun best gedaan om Lynch te voorzien van de beste zorg die zij mogelijkerwijs konden bieden en hebben zelfs persoonlijk getracht haar terug te brengen naar de Army Rangers, die niet al te ver van het ziekenhuis een kamp hadden. Alleen, Lynch vertrok zelf voortijdig en op eigen houtje.

En ondanks de officiële claims, waren er bij Lynch nergens steek- en schotwonden te bekennen. Hoogsten wat botbreuken die ze had opgelopen tijdens het over de kop slaan van de jeep waarin zij zich bevond. En de dramatische ontvoering die in een reconstructie aan het Amerikaanse volk op televisie werd voorgeschoteld, werd gehapt en geslikt als Peijnenburg. Met als klapper: de verklaringen van niemand minder dan Donald Rumsfeldt, die Lynch nog even bombardeerde tot volksheldin.

En hier zitten we nu. Jessica Lynch en de schandalige leugensschrijvende publicist en ex-journalist van de N.Y. Times, Rick ‘ik-schnabbel-me-een-ongeluk-om-rond-te-komen’ Bragg, en een boekendeal van 1 miljoen dollar, om het boek, ‘I’m a soldier too: The Jessica Lynch Story’, samen te stellen. Er is in principe niets mis met het schrijven en publiceren van fictie, maar het wordt wel erg genant wanneer deze fictie als een biografie wordt gepresenteerd. Van waar ik zit, is het niets anders dan de biografie van een fictief iemand. Een persoon die enkel in de verbeelding bestaat van de bedenker, en die dan vervolgens een biografie krijgt. Zoiets als de biografie van John Rambo publiceren. Dat boek kost $ 24,95 en je moet wel erg gek zijn om het er voor neer te tellen, wetende dat het allemaal kwatsch is. Ik zal er dan ook maar eerlijk voor uitkomen: ik heb het PDF-bestand waarin het hele boek geschreven staat illegaal van het internet geplukt, want ik weiger te betalen voor leugens die als waarheid worden verkocht. Maar ik heb de informatie wel nodig om een gedegen beeld ervan te kunnen beschrijven. Het betreffende boek had net zo goed anders mogen heten: “Oh my God, you are such an idiot for buying this bullshit”. Geschreven door Jessica Lynch.

Want dit is voor mij namelijk de zoveelste bevestiging van hoe geschiedenis gefabriceerd wordt. Hoe patriottisme in elkaar wordt gebakken, alsof het een linguïstische cake betreft en van het Lynch-verhaal een van de meest waanzinnige mythes van de oorlog in Irak maakt.

Want Jessica Lynch, zoals de massavernietigingswapens en atoombommen van Saddam – die er nooit waren – en ook de oh zo sterke Amerikaanse economie die volledig op een luchtbel is gebaseerd, alsmede de vele andere gefabriceerde luchtkastelen van de Amerikanen berusten op allesbehalve waarheid. En wij als ‘objectieve’ volgers van al deze taferelen, wij vertrouwen niet op de informatie uit eerste hand, zoals de getuigenissen van de artsen en zusters. Dat zijn de Irakezen en dus de vijand. Wij, als buitenstaanders, lijken bang voor de waarheid, en lijken om die reden de media een volmacht te hebben gegeven om ons geweten af te kopen. God verhoedde dat we eerlijk zijn tegen onszelf, laat staan tegen anderen.

We vertrouwen blindelings op public relations. We geloven de televisiebeelden en de hele bullshit-reddingsoperatie van Lynch, die gereconstrueerd werd. Ten koste van het gezond verstand. Omdat we een wereld waren die dronken was van de mythe die ons werd verkocht door de Amerikanen en weigeren verder te onderzoeken op welk punt wij in de maling zijn genomen. Want je moet dit maar opwerpen in de Tweede Kamer en we krijgen als antwoord dat de recessie prioriteit heeft. Kan wel zijn, maar mensen willen nu eenmaal weten hoe het zit, ondanks dat ik me realiseer dat Jan-Peter Bak-Ellende en tevens Jaap de wanHoop Scheffer nooit en te nimmer zullen vertellen wat de beroepschimpansee in het Witte Huis, Sjors Boes, hen destijds vertelde.

Nee, we accepteren dit maar en kijken ondertussen bij het ontbijt vrolijk verder naar CNN, alvorens de deur uit te gaan om heel hard te werken aan een economisch systeem dat in feite de vraatzuchtige manier van leven van de Amerikanen in stand houdt. De verslaggevers Hannity, Rush en O’Reilly vertellen dat de hele Jessica Lynch-affaire echt zo is gegaan, en omdat zij het zeggen zal het allemaal wel zo zijn. En wee degene die hun integriteit in twijfel trekt, of de integriteit van het Amerikaanse leger, die zo heroïsch hun best doen om ons, de rest van de wereld, te beschermen tegen… even denken, wat was het ook alweer? Torenhoge olieprijzen? Het gezeur van Israël? Dick Cheney’s overtuiging van Irakese atoomwapens? Iets in die richting.

Ik ben geen naïeveling: er bestaat geen oorlog zonder manipulatie van welk volk dan ook, ongeacht de zijde waartoe je in een oorlog behoort. Er bestaat geen oorlog zonder pogingen om de oorlog zelf heen om de uitkomst ervan te beïnvloeden, en er bestaat geen oorlog zoals we in de eindeloze Hollywood-producties te zien krijgen, waarin er altijd sprake is van een onschuldige, democratisch ingerichte staat waar intern een serene, maatschappelijke rust aanwezig is en die dan ineens bedreigd wordt door een vreemde, vijandige mogendheid die even makkelijk de kop wordt ingedrukt omdat er helden opstaan uit die sereen rustige maatschappij en die taak even op zich nemen. Wat je niet ziet in die producties is de brutaliteit van het Amerikaanse leger dat kinderen met afgehakte handen achterlaat in een verkrachte samenleving.

Nee, dit is niet schokkend genoeg meer. Het is niet eens meer ongebruikelijk. De frabicage van oorlog bestaat niet uit de keiharde realiteit die het werkelijk is, maar slechts uit het verzinnen van moedig gevochten veldslagen ten gunste van ‘het goede’, waarbij dat goede een of ander vaag ideaal is dat in theorie prachtig is uit te leggen maar in de praktijk door de verteller nooit wordt uitgevoerd. Moedig gevochten veldslagen, die je na winst zo in de stemming van de ‘Hup Holland Hup!’-achtige retoriek gooit. Het fabriceren van dergelijk materiaal maakt het slikken van die toch al bittere oorlogspil namelijk wat draaglijker. En dat is dan ook het enige wat het als doel heeft.

Oorlog is natuurlijk, altijd en overal kwaadaardig en primitief en in de werkelijkheid onvoorstelbaar bruut en heeft nooit en te nimmer iets te maken met moedig uitgevochten veldslagen, zoals de oorlogen in Irak en Afghanistan werden uitgelegd. Want je hebt hierin de VS, een zogenaamde militaire en economische supermacht, die het heeft opgenomen tegen twee totaal hopeloze landen, met geen enkele vorm van noemenswaardige zelfverdediging en heeft er op ingehakt en de twee landen door de gehaktmolen gehaald, in naam van… goed ok, petrochemische rechten en strategisch-politieke positionering. Het is niet eens een oorlog meer, het is het in elkaar slaan van de twee zwakste nerds die je in de klas hebt zitten. Het is een militair-seksuele ‘gang bang’ met grof geschut. Uncle Sam wants you.

En toch, om het te rechtvaardigen, lijken we de zoetigheid nodig te hebben. We zappen schaamteloos over van CNN, naar FOX, naar NBC News, naar PBS, om zo vanuit onze wanhoop naar rechtvaardiging hiervan de oogtranende beelden van Amerikaanse vlaggen, salutaties naar ogenschijnlijk moedige generaals die de wereld in feite nooit in actie heeft gezien, en allerlei gereconstrueerde reddingsoperaties van mensen die als slachtoffer worden neergezet maar in feite niets anders zijn dan de ‘bully’, die onderweg ergens alleen is achtergebleven en door de twee nerds van de klas even is teruggepakt. Want kom nou toch… wie wil er nou kijken naar brandende babies en huilende moeders en heetgebakerd oorlogsgeweld, met nota bene het bord op schoot?

Om het af te sluiten, de mythe van Jessica Lynch helpt niet alleen de Amerikanen maar de bevolking van alle landen die hebben geholpen aan de interventie in Irak en Afghanistan om hun geweten af te kopen en doet vergeten dat we erin zijn geluisd en hebben geholpen om een nietszeggend dictatortje die zijn leven onder de Irakezen al niet eens meer zeker was af te zetten en twee landen in puin hebben achtergelaten. In Nederland wordt er gesproken over een ‘opbouwmissie’ terwijl ondertussen iedereen weet dat het slechts onder de duim houden van restantjes stammenleiders betreft, terwijl de aanstichters van dit allemaal, de Amerikanen en Britten, de totale buit (olie, gas en opium) onder elkaar verdelen.

En mevrouwtje Lynch is ondertussen het model voor een nieuwe Barbie, een G.I. Jessica, die hoog en droog en schoon terug in de VS van talkshow naar talkshow huppelt om haar fictieve verhaal te verkopen alsof het allemaal werkelijk gebeurd is. Want zeg nou zelf, waarom nog moeite doen de pijnlijk bloedige nonfictie in Irak en Afghanistan nog vertonen, terwijl we het grote publiek kunnen misleiden met een gefrabiceerd verhaal over ‘opbouwmissies’ van een in werkelijkheid mislukte soldate zonder enig talent, behalve dan het talent van het liegen en bedriegen? Dat soort fictie komt op televisie toch zoveel meer ehh… pattriotisch over?

M.R. Jabri